Thắng cảnh Thần Phù xã Nga Điền, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa

Đăng lúc: 08:17:18 19/08/2019 (GMT+7)

THẮNG CẢNH THẦN PHÙ XÃ NGA ĐIỀN HUYỆN NGA SƠN TỈNH THANH HÓA.

 

Thắng cảnh Thần Phù bao gồm một hệ thống di tích: Sông Hoạt, núi Cọc Đó, núi Cồn Se, mộ Áp Lãng Chân Nhân, chùa Hàn Sơn, Động Trúc Sơn, Hang đá Lã Vọng, chùa Lục Vân (Đệ lục động) thuộc địa bàn xã Nga Điền và Bia thần (thuộc địa bàn xã Nga Thiện). Các di tích này được phân bố trong dãy núi Tam Điệp (dãy núi một bên giáp sông Hoạt đổ ra cửa biển Lạch Càn và biển Đông thuộc địa bàn tỉnh Thanh Hóa, một bên giáp với xã Yên Đồng, Yên Thái, Yên Lâm, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình), có chiều dài từ Bia thần (điểm đầu) đến núi Cọc Đó, núi Cồn Se, mộ Áp Lãng Chân Nhân (điểm cuối) khoảng 7km (theo đường sông Hoạt).

          Toàn bộ hệ thống di tích này tạo thành một quần thể liên hoàn trong dãy núi Tam Điệp, chạy theo hướng Đông - Tây, men dọc theo dòng sông Hoạt đổ ra biển Đông, tạo thành một cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng và hết sức đẹp đẽ; đã được vua chúa thời xưa như Trịnh Sâm, Lê Thánh Tông, và các danh sĩ như Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Ngô Thì Sĩ, ngợi ca là một vùng cửa biển tuyệt đẹp của đất nước, cụ thể như sau:

1. Sông Hoạt (còn gọi là sông Chính Đại):

Bắt nguồn từ sông Báo Văn chảy giữa hai dãy núi Tam Điệp đến ngã ba làng Chính Đại thì tách làm 2 nhánh: Một nhánh chảy ra cửa Lạch Càn, một nhánh nối với con đường thủy từ ngã ba sông Đáy vào ngã ba Non Nước, theo sông Vân Sàng qua cửa Thần Phù ở phía đông dãy núi Tam Điệp rồi theo sông Chính Đại vào đồng bằng và miền núi Thanh Hóa.

Sách Đại Nam nhất thống chí chép: Nước sông từ ngã ba non nước, chảy qua ngã ba Vũ Lâm (tục gọi là kênh khát), ngã ba Yên Đăng và ngã ba Ngàn Phú thuộc huyện Yên Khánh, lại chảy qua ngã ba Liên Trì thuộc huyện Yên Mô, đến địa phận xã Trinh Nữ gọi là sông Trinh Nữ, đến ngã ba Hồ, lại chảy qua Ngọc Thỏ đến ngã ba Bồ Xuyên đổ vào cửa sông Thần Phù (trước là cửa biển Thần Phù). Cửa biển Thần Phù hay Thần Đầu, xưa là cửa biển, nhưng nay đã bồi lấp, nằm sâu trong đất liền khoảng 13km. Dãy

 

Núi đá vôi ăn sát cửa Thần Phù gọi là núi Thiết Giáp (hay Điều Sơn), núi Thần Phù (hay Thần Đầu, Giáp Sơn). Ở đây, Núi từ núi Tam Điệp huyện Tống Sơn liên tiếp, như bức tường ven sông kéo đến, quanh co uốn khúc, đứng trên biển Thần Phù. Cảnh núi sông hiểm yếu và hùng vĩ của cửa Thần Phù, đầu thế kỷ XV Nguyễn Trãi đã mô tả trong những câu thơ:

Kình phun sóng vỗ gầm nam bắc,

Giáo dựng non bằng biếc trước sau.

Hay:

Nghìn ngọn sát bờ bày măng mọc,

Một sông chen giữa tựa rắn xanh.

2. Núi Cồn Xe:

          Là một quả núi đá vôi nằm ở phía Đông Nam xã Nga Điền thuộc hữu ngạn sông Hoạt, có độ cao hơn 250m, diện tích rộng khoảng hơn 3ha. Tương truyền ở sườn núi này có mộ của vị thần Áp Lãng chân nhân (vị thần dẹp sóng).

          Áp Lãng chân nhân: là đạo sĩ họ La, húy là Viện, quê ở xã Nhuệ Trai, huyện Thuần Kinh, nay là Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, sống dưới thời Hùng Vương. Tương truyền Hùng Vương đi đánh giặc ở phương Nam đến cửa Thần Phù bị sóng to gió lớn ngăn cản. Hùng Vương sai Viện cỡi thuyền lướt lên trước, sóng gió bình yên. Sau khi thắng trận, Viện mất trên đường về, Hùng Vương hạ chiếu phong Viện là Áp Lãng chân nhân (vị đạo sĩ ép sóng) dựng đền thờ ở phía nam cửa Thần Phù. Đời sau có truyền thuyết về sự hiển linh của Chân Nhân, chuyện kể rằng khoảng năm Quang Hưng (1578 - 1599) quan quân nhà Lê Trung Hưng đi đánh quân Mạc qua cửa Thần Phù gặp sóng gió, bỗng thấy một cụ già tóc bạc chèo thuyền gỗ đến bên thuyền ngự rồi chèo lên trước dẫn đường. Sóng gió đều yên. Các triều đều gia phong thần hiệu mỹ tự, ghi tự điển cho dân địa phương phụng thờ. 

3. Núi Cọc Đó (còn gọi là núi Hàn):

Là một quả núi đá vôi có chiều cao khoảng 150m, rộng khoảng 6 - 7 ha. Trên núi còn bảo tồn được thảm thực vật phong phú đa dạng của rừng nhiệt đới. Núi có hình dáng giống như một chiếc đó khổng lồ nằm ở cửa biển Thần Phù. Khi nước biển chưa rút, ở núi Cọc Đó nổi lên hai trụ đá lớn nằm giữa dòng chảy, tạo thành miệng đó, vì thế mới có tên gọi là núi Cọc Đó.

Núi Cọc Đó gắn liền với việc tu hành của vị thiền sư Không Lộ ở vùng đất này, vì thế mà vị thiền sư Không Lộ sau này được người dân ở đây thờ tự trong chùa Hàn Sơn dưới chân núi Cọc Đó. Trong chùa có tượng thiền sư Không Lộ.

4. Chùa Hàn Sơn:

Được xây dựng cạnh chân núi Cọc Đó, nay thuộc làng Chính Đại, xã Nga Điền, huyện Nga Sơn. Trải qua những biến cố thăng trầm của lịch sử, chiến tranh ... chùa Hàn Sơn bị phá hủy hoàn toàn, những năm gần đây, chùa đã được phục hồi, tôn tạo lại gồm có các hạng mục sau: Cổng tam quan, sân chùa, Chùa chính, Nhà mẫu, Nhà thờ Đức Thánh Trần, điện thờ thiền sư Nguyễn Minh Không, tháp...  Các hiện vật còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý rất có giá trị như: độc bình bằng sứ cổ; đỉnh đồng; các đài nước đồng; kẻng đồng; Thánh vị và bia đá, ngoài ra còn một số đá kê chân tảng. Năm 2010, chùa Hàn Sơn đã được xếp hạng là di tích lịch sử cấp tỉnh.

5. Thung Chúc (còn gọi là Động Trúc Sơn):

          - Về lịch sử: Động Trúc Sơn là một hang động nằm ở dãy núi Tam Điệp. Trong khu vực Động Trúc Sơn có hang thuốc tiên - liên quan đến tục thờ Đạo giáo trong tín ngưỡng cổ truyền của người Việt.

          Bên cạnh đó, ở đây còn có những cung thờ Phật do người dân xây dựng từ rất lâu đời. Cụ thể như sau:

- KiÕn tróc: Nhµ TiÒn ®­êng 3 gian, xây kiểu cuốn vòm và 1 Hậu cung. Tiền đường có kích thước chiều rộng 5,9m, chiều dài 7,8m, hiên rộng 1,7m. Chùa có kiến trúc hình chữ đinh (J). Ngoài ra, chùa còn có hang đá thờ Tam tòa thánh mẫu. Hang có chiều rộng 5,6m; dài 7,5m; cao 3,35m và nhà thờ Đức Thánh Trần có kích thước chiều dài 4,5m, chiều rộng 6,2m;

          - Hiện vật: 01 pho tượng Phật nghìn tay nghìn mắt, 02 chân nến, 03 đài nước (mới), 01 tượng Địa tạng, 01 tượng Thánh Tăng, 01 giá chúc, 03 pho tượng Mẫu (mới), 01 ngai thờ, 02 đài nước (cũ); 02 pho tượng Quan âm, 03 bát hương, 06 lọ hoa (mới), 01 bát hương cũ; 01 bát hương (cũ), 01 chân tảng (cũ);

6. Động Lục Vân (chùa Lục Vân):

          Chùa nằm trong động đá ở núi Thần Phù thuộc làng Chính Đại. Trong chùa có tảng đá to khắc 4 chữ “Thần xích Sơn Bi”. Tượng đá đặt trên bệ do Ngọ Phong Ngô Thì Sỹ tạc. Các vách đá xung quang chùa khắc chữ thơ đề vịnh của nhiều người ca ngợi cảnh đẹp của chùa.

          - Diện tích đất đai: nằm trong dãy núi Tam Điệp;

          - Kiến trúc: Hang cao 4m; cửa hang rộng 2,25m, lòng hang có 3 ngách, lòng hang rộng 10m;

          - Hiện vật: còn lưu giữ được 06 tấm bia ma nhai:

+ Tấm Bia thứ nhất: có kích thước, chiều cao 0,90m, chiều rộng 0,97m; riềm bia rộng 0,09m, được trang trí hình rồng mây cách điệu. Bia có nội dung: “Ngự chế đề Lục Vân Động”

+ Tấm Bia  thứ 2: có kích thước, chiều cao 1,1m, chiều rộng 1,4m. Bia có nội dung: Phiên âm “Ngự chế đề Lục Vân động thi tịnh tự”. Dịch nghĩa: “Nhà vua đề thơ và viết bài tựa trên động Lục Vân”

+ Tấm Bia thứ 3: có kích thước, chiều cao 1,5m. Bia có nội dung: Phiên âm: “Ngự chế đề Lục Vân động (nhị thủ)”. Dịch nghĩa: “Vua đề thơ ở động Lục Vân (2 bài)” (Trong động thờ Phật)

          + Tấm Bia thứ 4: có kích thước, chiều cao 1,2m, chiều rộng 98cm, có niên hiệu Hồng Thuận Thứ 6.

          + Tấm Bia thứ 5: có kích thước, chiều dài 1,3m, chiều rộng 97cm. Bia có nội dung: “Du Lục Vân động”

+ Tấm Bia thứ 6:  không có chữ.      

7. Hang Lã Vọng:

- Nhân vật lÞch sö: ông Lã Vọng; chuyện kể rằng tại vùng đất này xưa kia là biển cả mênh mông, có một ông lão ngồi câu cá trên ngọn núi có tuổi thọ hàng nghìn năm. Một hôm, ông lão đang ngồi câu cá bỗng có một vị khách lạ từ đâu đi tới và hỏi ông lão rằng: ông có thấy ở đây có dòng nước nào chảy ngược không?

          Ông lão thấy lạ đời cười và quát rằng: Nhà ngươi hỏi thật lạ đời, ta đã ngồi đây câu cá hàng nghìn năm nay, làm gì có dòng nước nào chảy ngược bao giờ.

          Ông lão vừa dứt lời thì không thấy người khách lạ đâu nữa (thì ra người hỏi ông lão ngồi câu cá chính là vị Nam Tào của nhà trời đã bỏ quên tên của ông lão trong sổ tử của Thiên Tào). Ngay sau đó ông lão chết ngồi hoá đá. Hiện tại đây vẫn còn mỏm núi hình tượng ông lão ngồi câu cá. 

          - Diện tích đất đai: 5ha;

          - Kiến trúc: Hang rộng 5m; Bia chiều cao 1,2m, chiều dài 1,5m;     

8. Bia thần (xã Nga Thiện):  

Nằm ở dãy núi đá Thần Phù thuộc xã Nga Thiện, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa nằm cạnh con sông Hoạt. Ở lưng chừng núi, trên vách đá có 01 Bia đá, kích thước chiều rộng khoảng 3m, chiều dài khoảng 3,5m. Ở giữa bia khắc chữ “Thần”, vuông vức và mềm mại. Chữ cách mặt đất khoảng 10 m, vách đá thẳng đứng, không thấy dấu vết đi lên hay điểm dừng chân. Nơi đây nước đá tranh hùng, trông đầy lạ đẹp. Từ đời Trần trở lại sĩ phu đến vịnh rất nhiều. Trong bài thơ của Nguyễn Trung Ngạn có câu:

Mây ròng nước trắng từ giời trút

Một dải non xanh tới biển ngừng.

Từ khóa bài viết:
Ý kiến bạn đọc ()
Ý kiến của bạn
(Bấm vào đây để nhận mã)

BẢN ĐỒ DU LỊCH NGA SƠN

 
Hôm nay:
132
Hôm qua:
529
Tuần này:
1127
Tháng này:
4056
Tất cả:
113223